Bệnh tiểu đường tuýp 1 ở trẻ em

Một khi phát hiện những dấu hiệu mắc tiểu đường tuýp 1 ở trẻ em, bạn vô cùng lo lắng vì e sợ trẻ bị các biến chứng nguy hiểm có thể phát sinh. Tuy nhiên, nếu bạn đưa trẻ đi chẩn đoán và điều trị đúng cách, mối nguy hiểm này sẽ được đẩy lùi.

Một khi phát hiện những dấu hiệu mắc tiểu đường tuýp 1 ở trẻ em, bạn vô cùng lo lắng vì e sợ trẻ bị các biến chứng nguy hiểm có thể phát sinh. Tuy nhiên, nếu bạn đưa trẻ đi chẩn đoán và điều trị đúng cách, mối nguy hiểm này sẽ được đẩy lùi.

1. Chẩn đoán

Một số xét nghiệm máu cho bệnh tiểu đường tuýp 1 ở trẻ em cần thực hiện để chẩn đoán:

1.1 Xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên

Đây là xét nghiệm sàng lọc chính cho bệnh tiểu đường tuýp 1. Một mẫu máu được lấy tại một thời điểm ngẫu nhiên. Nồng độ đường trong máu là 200 miligam/decilit (mg/dL), hoặc 11,1 milimol/lít (mmol/L), hoặc cao hơn cho thấy bệnh tiểu đường.

1.2 Xét nghiệm glycated hemoglobin (A1C)

Xét nghiệm này cho thấy mức đường trong máu trung bình của trẻ trong 3 tháng gần nhất. Mức A1C từ 6,5% trở lên trong 2 xét nghiệm riêng biệt cho thấy bệnh tiểu đường.

1.3 Xét nghiệm đường huyết lúc đói

Một mẫu máu được lấy sau khi trẻ ngủ dậy buổi sáng. Nồng độ đường huyết lúc đói là 126 mg/dL (7,0 mmol/L) hoặc cao hơn gợi ý bệnh tiểu đường tuýp 1.

1.4 Các xét nghiệm bổ sung

Nếu xét nghiệm đường huyết cho thấy bệnh tiểu đường, bác sĩ có thể sẽ đề xuất các xét nghiệm bổ sung để phân biệt giữa bệnh tiểu đường tuýp 1 và bệnh tiểu đường tuýp 2 vì phác đồ điều trị khác nhau tùy theo loại. Những xét nghiệm bổ sung này bao gồm:

+ Xét nghiệm máu để kiểm tra các kháng thể phổ biến ở bệnh tiểu đường tuýp 1.

+ Xét nghiệm nước tiểu hoặc máu để kiểm tra sự hiện diện của ketone, cũng gợi ý bệnh tiểu đường tuýp 1 chứ không phải tuýp 2.

>>> Biểu hiện bệnh tiểu đường

2. Điều trị

Việc điều trị bệnh đái tháo đường tuýp 1 cần kết hợp chặt chẽ giữa điều trị bằng thuốc, chế độ dinh dưỡng hợp lý kèm theo giáo dục kiến thức cho trẻ, bao gồm:

– Dùng insulin

– Đếm carbohydrate

– Theo dõi lượng đường trong máu thường xuyên

– Ăn uống lành mạnh

– Tập thể dục thường xuyên

2.1 Theo dõi lượng đường trong máu

Bạn sẽ cần kiểm tra và ghi lại lượng đường trong máu của trẻ ít nhất bốn lần một ngày. Nhưng có lẽ bạn sẽ cần kiểm tra thường xuyên hơn nếu trẻ không có máy theo dõi glucose liên tục.

Kiểm tra thường xuyên là cách duy nhất để đảm bảo rằng lượng đường trong máu vẫn nằm trong phạm vi mục tiêu của chúng – có thể thay đổi khi trẻ lớn lên và thay đổi. Bác sĩ sẽ cho bạn biết phạm vi mục tiêu đường trong máu là gì.

2.2 Insulin và các loại thuốc khác

Bất cứ ai mắc bệnh tiểu đường tuýp 1 đều cần điều trị suốt đời với một hoặc nhiều loại insulin để tồn tại. Nhiều loại insulin có sẵn, bao gồm:

– Insulin tác dụng nhanh. Loại insulin này bắt đầu hoạt động trong vòng 15 phút. Insulin lispro (Humalog, Admelog), aspart (NovoLog, Fiasp) và glulisine (Apidra) là những ví dụ của loại này.

– Insulin tác dụng ngắn. Insulin này (Humulin R, Novolin R) bắt đầu hoạt động trong khoảng 30 phút sau khi tiêm.

– Insulin tác dụng trung gian. Insulin NPH (Humulin N, Novolin N, Novolin Relion Insulin N) bắt đầu hoạt động trong vòng khoảng 1-3 giờ và kéo dài 12-24 giờ.

– Insulin tác dụng dài và cực dài. Các liệu pháp như insulin glargine (Basaglar, Lantus, Toujeo) và insulin detemir (Levemir) và degludec (Tresiba) có thể cung cấp trung bình 14-40 giờ.

2.3 Ăn uống lành mạnh

Thực phẩm là một phần lớn trong bất kỳ kế hoạch điều trị bệnh tiểu đường nào, nhưng điều đó không có nghĩa là trẻ phải tuân theo một “chế độ ăn kiêng” nghiêm ngặt. Cũng giống như các thành viên khác trong gia đình, chế độ ăn của trẻ nên bao gồm các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng và ít chất béo và calo, như:

– Rau

– Trái cây

– Thịt nạc protêin

– Các loại ngũ cốc

Bác sĩ điều trị có thể giúp bạn tạo ra một kế hoạch bữa ăn phù hợp với sở thích thực phẩm và mục tiêu sức khỏe của trẻ, cũng như giúp bạn lên kế hoạch cho các bữa ăn thường xuyên. Họ cũng sẽ dạy bạn cách đếm carbohydrate trong thực phẩm để bạn có thể sử dụng thông tin đó khi tìm ra liều insulin phù hợp.

2.4 Hoạt động thể chất

Mọi người đều cần tập thể dục thường xuyên, và trẻ em mắc bệnh tiểu đường tuýp 1 cũng không ngoại lệ. Hãy khuyến khích trẻ tập thể dục ít nhất 60 phút mỗi ngày hoặc tốt hơn là tập thể dục với trẻ. Làm cho hoạt động thể chất là một phần của thói quen hàng ngày có ích với trẻ.

Nhưng hãy nhớ rằng hoạt động thể chất thường làm giảm lượng đường trong máu và có thể ảnh hưởng đến lượng đường trong máu trong nhiều giờ sau khi tập thể dục, thậm chí có thể qua đêm. Nếu trẻ bắt đầu một hoạt động mới, hãy kiểm tra lượng đường trong máu của trẻ thường xuyên hơn bình thường cho đến khi bạn tìm hiểu cách cơ thể bé phản ứng với hoạt động đó. Bạn có thể cần phải điều chỉnh kế hoạch bữa ăn của trẻ hoặc liều insulin để bù cho hoạt động tăng lên.

3. Các vấn đề thường gặp

Lượng đường trong máu đôi khi có thể thay đổi không thể đoán trước. Hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ điều trị cách xử lý điều này và những thách thức khác:

– Kén ăn. Trẻ nhỏ mắc bệnh tiểu đường tuýp 1 có thể không ăn hết khẩu phần ăn, đây có thể là vấn đề nếu trẻ đã dùng insulin cho thực phẩm đó.

– Ốm. Ốm đau có những ảnh hưởng khác nhau đến nhu cầu insulin của trẻ. Hormone sản xuất trong thời gian bị bệnh làm tăng lượng đường trong máu, nhưng giảm lượng carbohydrate do kém ăn hoặc nôn làm giảm nhu cầu insulin.

– Trưởng thành và dậy thì. Ngay khi bạn đã làm chủ được nhu cầu insulin của trẻ, bé sẽ lớn lên nhanh chóng và đột nhiên không nhận đủ insulin. Hormone cũng có thể ảnh hưởng đến nhu cầu insulin, đặc biệt đối với các bạn nữ tuổi teen bắt đầu có kinh nguyệt.

– Ngủ. Để tránh các vấn đề với lượng đường trong máu thấp vào ban đêm, bạn có thể cần phải điều chỉnh thói quen sử dụng insulin của trẻ.

4. Điều trị sau khi ra viện

Trẻ sẽ cần các cuộc hẹn theo dõi thường xuyên để đảm bảo quản lý bệnh tiểu đường tốt và kiểm tra mức A1C của trẻ. Hiệp hội Tiểu đường Hoa Kỳ thường khuyến nghị mức A1C 7,5 hoặc thấp hơn cho tất cả trẻ em và thanh thiếu niên. Bác sĩ cũng sẽ định kỳ kiểm tra cho trẻ:

– Huyết áp

– Tốc độ phát triển

– Nồng độ cholesterol

– Chức năng tuyến giáp

– Chức năng thận

– Chức năng gan

5. Các vấn đề phát sinh

Mặc dù đã cố gắng, đôi khi vấn đề sẽ phát sinh. Một số biến chứng ngắn hạn của bệnh tiểu đường tuýp 1 đòi hỏi phải được kiểm tra ngay lập tức nếu không có thể trở nên rất nghiêm trọng, bao gồm:

5.1 Lượng đường trong máu thấp (hạ đường huyết)

Hạ đường huyết là mức đường trong máu dưới mức mục tiêu. Lượng đường trong máu có thể giảm vì nhiều lý do, bao gồm bỏ bữa, hoạt động thể chất nhiều hơn bình thường hoặc tiêm quá nhiều insulin. Lượng đường trong máu thấp không hiếm gặp ở những người mắc bệnh tiểu đường tuýp 1, nhưng nếu không được điều trị nhanh chóng, các triệu chứng sẽ trở nên tồi tệ hơn.

Các dấu hiệu và triệu chứng của lượng đường trong máu thấp bao gồm:

– Run rẩy

– Nạn đói

– Đổ mồ hôi

– Khó chịu và thay đổi tâm trạng khác

– Khó tập trung hoặc nhầm lẫn

– Chóng mặt hoặc chóng mặt

– Phối hợp động tác kém

– Nói lắp

– Mất ý thức

Dạy cho trẻ các triệu chứng của lượng đường trong máu thấp. Khi nghi ngờ, trẻ nêm được làm xét nghiệm đường huyết ngay. Nếu máy đo đường huyết không có sẵn và trẻ có triệu chứng hạ đường huyết, hãy điều trị lượng đường trong máu thấp, sau đó kiểm tra lại càng sớm càng tốt.

Nếu trẻ có lượng đường trong máu thấp, hãy thực hiện:

– Cho trẻ có nạp 15-20 gram carbohydrate tác dụng nhanh từ các nguồn: nước ép trái cây, viên bổ sung glucose, kẹo cứng, soda thông thường (không phải loại ăn kiêng) hoặc một nguồn có đường khác. Thực phẩm có bổ sung chất béo, chẳng hạn như sô cô la hoặc kem, không làm tăng lượng đường trong máu nhanh chóng vì chất béo làm chậm quá trình hấp thụ đường.

– Kiểm tra lại lượng đường trong máu của trẻ trong khoảng 15 phút để đảm bảo chỉ số này bình thường và lặp lại kiểm tra khi cần thiết cho đến khi bạn đọc được chỉ số bình thường.

Nếu lượng đường trong máu thấp khiến trẻ mất ý thức, cần tiêm một loại hormone khẩn cấp kích thích giải phóng đường vào máu (glucagon).

5.2 Lượng đường trong máu tăng cao (tăng đường huyết)

Tăng đường huyết là mức đường trong máu cao hơn phạm vi mục tiêu. Lượng đường trong máu có thể tăng vì nhiều lý do: bệnh tật, ăn quá nhiều, ăn sai loại thực phẩm và không dùng đủ insulin. Các dấu hiệu và triệu chứng của lượng đường trong máu cao bao gồm:

– Đi tiểu thường xuyên.

– Khát quá mức hoặc khô miệng

– Mắt nhìn mờ, thị lực giảm sút.

– Mệt mỏi.

– Buồn nôn

Nếu nghi ngờ, hãy kiểm tra lượng đường trong máu của trẻ. Nếu mức đường huyết của trẻ cao hơn phạm vi mục tiêu, hãy làm theo kế hoạch điều trị bệnh tiểu đường hoặc kiểm tra với bác sĩ. Lượng đường trong máu cao không giảm nhanh chóng, vì vậy hãy hỏi bác sĩ điều trị thời gian cần thiết để kiểm tra lại mức đường huyết.

Nếu trẻ có chỉ số đường trong máu trên 240 mg/dL (13,3 mmol/L), trẻ nên sử dụng que thử nước tiểu để kiểm tra ketone. Không cho phép trẻ tập thể dục nếu mức đường trong máu cao hoặc nếu có ketone.

5.3 Nhiễm toan tiểu đường (DKA)

Thiếu insulin nghiêm trọng khiến cơ thể trẻ phân hủy chất béo để lấy năng lượng. Lúc này cơ thể sản xuất ra một chất gọi là ketone. Ketone dư thừa tích tụ trong máu, tạo ra một tình trạng có khả năng đe dọa tính mạng được gọi là nhiễm toan đái tháo đường. Các dấu hiệu và triệu chứng của DKA bao gồm:

– Khát hơn mức bình thường hoặc rất khô miệng.

– Đi tiểu nhiều.

– Da khô hoặc đỏ ửng.

– Buồn nôn, nôn hoặc đau bụng.

– Hơi thở có mùi trái cây ngọt.

– Hoang mang, lo lắng

Nếu nghi ngờ DKA, hãy kiểm tra nước tiểu của trẻ để biết lượng ketone dư thừa với bộ xét nghiệm ketone không kê đơn. Nếu nồng độ ketone cao, hãy gọi bác sĩ của trẻ hoặc gọi cấp cứu khẩn cấp.

6. Lối sống và biện pháp khắc phục tại nhà

Kế hoạch điều trị bệnh tiểu đường đòi hỏi có sự chăm sóc trẻ liên tục và thay đổi lối sống đáng kể, đôi khi có thể gây khó chịu cho bệnh nhân. Không ai có thể làm điều đó một cách hoàn hảo. Nhưng những nỗ lực của bạn hoàn toàn đáng giá. Kiểm soát tốt bệnh tiểu đường tuýp 1 giúp giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng ở trẻ.

Khi trẻ lớn hơn, hãy:

– Khuyến khích trẻ kiểm soát bệnh tiểu đường thật tích cực.

– Nhấn mạnh tầm quan trọng của chăm sóc bệnh tiểu đường suốt đời.

– Dạy trẻ cách kiểm tra lượng đường trong máu và tiêm insulin.

– Giúp trẻ lựa chọn thực phẩm đúng đắn.

– Khuyến khích trẻ duy trì hoạt động thể chất thường xuyên.

Những thói quen trẻ được học hôm nay sẽ giúp bé tận hưởng cuộc sống năng động và khỏe mạnh với bệnh tiểu đường tuýp 1. Vì vậy, điều bạn cần làm là phát hiện sớm các triệu chứng, chẩn đoán chính xác và điều trị đúng cách.

Tổng hợp: Đông y Việt Thanh

Nguồn: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/type-1-diabetes-in-children/symptoms-causes/syc-20355306

Add a Comment

Your email address will not be published.